Nguyễn Đăng Trúc
Reichstett, Pháp
1-
Cách xưng hô trong khuôn khổ cá biệt của tiếng nói Việt nam
So với một số tiếng nói đang phổ biến trên thế giới,
lối nói của người Việt chúng ta trong cách xưng hô có những nét hết sức cá biệt.
Chúng ta hầu như không dùng đại-danh-từ để nói chuyện với nhau, nhưng dùng trực
tiếp danh-từ để xưng hô.
Chẳng hạn trong tiếng Pháp "
je te dis ceci ". Hai chữ "je" và " te" là đại-danh-từ. Nếu dịch ra Việt ngữ theo lối nói
ngọng của một số người mới bập bẹ tiếng Việt thì chúng ta có thể nói : tôi nói với mầy cái nầy.
Tôi (tao, tau, tớ) với mầy (mày, mi) là
hai
đại-danh-từ có trong tiếng Việt, nhưng không mấy khi dùng đến trong lối
xưng hô thực tế và linh động của chúng ta. Hay đúng hơn, Tôi[1] được dùng
một cách tổng quát đối với một cử tọa hoặc độc giả, hay trong bài viết hay với
một người xa lạ đồng hàng. Tao, tau, tớ và mầy, mày, mi chỉ được sử
dụng hoặc giữa bạn hữu bằng tuổi và rất thân, hoặc khi người ta tỏ thái độ giận
dữ hay miệt thị. Tùy hoàn cảnh, chúng ta nói: Con thưa ba việc nầy, chú nhắn cháu
điều nầy... Các chữ con, ba, chú, cháu là danh từ được dùng như đại danh từ.
